|
|
Umowa o pracę- prawa i obowiązki pracodawcy i pracownika
Zawarcie umowy o pracę
jest podstawowym sposobem nawiązania z pracownikiem stosunku pracy. W
zakresie nawiązywania stosunków pracy istotna jest znajomość praw i
obowiązków pracodawcy, a także pracownika, w szczególności warunków, na
podstawie których pracodawca zawiera z pracownikiem umowę o pracę.
Wchodząc na rynek pracy, często czujemy się niepewnie dlatego ważne
jest zapoznanie się zainteresowanych osób z zasadami i warunkami
zawierania umowy o pracę, co jest koniecznym elementem do tego aby
proces naboru i nawiązywania stosunku pracy mógł przebiegać prawidłowo.
Stosunek
pracy to taki stosunek prawny, w którym pracownik zobowiązuje się do
wykonania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego
kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a
pracodawca – do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Oczywiście
aby doszło do zawarcia ww. stosunku pracy oraz ustalenia warunków pracy
i płacy (bez względu na podstawę prawną tego stosunku) strony, na
podstawie art. 11 Kp, muszą złożyć zgodne oświadczenie woli.
Niemniej
jednak zanim dojdzie do nawiązania stosunku pracy to osoba ta jest
kandydatem ubiegającym się o zatrudnienie u danego pracodawcy (art. 22
p.1 Kp). Zgodnie z nowelizacją Kodeksu pracy, w celu harmonizacji
przepisów z Konstytucją o ochronie danych osobowych, pracodawca może
żądać od kandydata na pracownika podania następujących danych:
1)imienia (imion) i nazwiska,
2) imiona rodziców,
3) daty urodzenia,
4) miejsca zamieszkania (adresu do korespondencji),
5) wykształcenia,
6) przebiegu dotychczasowego zatrudnienia.
Natomiast już po nawiązaniu stosunku pracy pracodawca może dodatkowo żądać od pracownika:
1)
innych danych osobowych pracownika, jeżeli podanie takich danych jest
konieczne ze względu na korzystanie przez pracownika ze szczególnych
uprawnień przewidzianych w prawie pracy,
2) numeru PESEL pracownika.
Zanim
pracownik zostanie dopuszczony do pracy pracodawca powinien zawrzeć z
nim umowę o pracę, która jest podstawową formą nawiązania stosunku
pracy. Kodeks pracy wyróżnia następujące rodzaje umów:
- Umowa o pracę na okres próbny
- Umowa na czas określony
- Umowa na czas wykonania określonej pracy
- Umowa na zastępstwo
- Umowa na czas nieokreślony
Od
1 stycznia 2004 roku istnieje już wprost sformułowany obowiązek
zawarcia umowy o pracę w formie pisemnej. Jeżeli umowa nie zostanie
zawarta w tej formie, pracodawca powinien najpóźniej w dniu rozpoczęcia
pracy przez pracownika, potwierdzić pracownikowi na piśmie ustalenie co
do rodzaju umowy oraz jej warunków. Ponadto każda zmiana warunków
określonych w umowie o pracę wymaga formy pisemnej.
Nowela
Kodeksu pracy z 14 listopada 2003, dostosowująca przepisy prawa do
wymogów prawa unijnego, rozszerzyła obowiązki pracodawcy co do treści
umowy o pracę. Oprócz stron, rodzaju i daty zawarcia umowy pracodawca
ma obowiązek określić także: rodzaj pracy, miejsce jej wykonywania,
wynagrodzenie, ze wskazaniem składników wynagrodzenia, wymiaru czasu
pracy, terminu rozpoczęcia pracy. Natomiast w ciągu 7 dni od dnia
zawarcia umowy pracodawca informuje pracownika na piśmie o:
a) obowiązującej dobowej i tygodniowej normie czasu pracy,
b) częstotliwości wypłaty wynagrodzenia za pracę,
c) urlopie wypoczynkowym, oraz
d) długości wypowiedzenia umowy o pracę.
Natomiast
jeżeli pracodawca nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy
(tj. zatrudnia mniej niż 20 pracowników) obowiązany jest także
dodatkowo poinformować o:
- porze nocnej,
- miejscu, terminie i czasie wypłaty wynagrodzenia za pracę,
-
przyjętym sposobie potwierdzania przez pracownika, przybycia i
obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.
Zasada ta obowiązuje jednak pracodawcę w stosunku do pracowników
zatrudnionych od 1 stycznia 2004 roku. Wszyscy ci pracownicy,
którzy zostali zatrudnieni przed 1 stycznia 2004 powinni byli uzyskać
taką informację do 30 czerwca 2004 roku.
Ważną kwestią
nawiązania stosunku pracy jest także zmiana przepisów co do zawierania
umowy na czas określony. Od dnia wejścia Polski do UE, znów aktualnie
obowiązuje zasada, że zawarcie kolejnej umowy o pracę na czas określony
jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy na czas
nieokreślony, jeżeli poprzednio strony dwukrotnie zawarły umowę o pracę
na czas określony na następujące po sobie okresy, o ile przerwa miedzy
rozwiązaniem poprzedniej a zawiązaniem kolejnej umowy nie przekracza 1
miesiąca. Reguła ta nie obowiązuje jednak w przypadku umów o pracę na
czas zastępstwa lub w celu wykonywania pracy o charakterze dorywczym,
sezonowym lub zadań realizowanych cyklicznie. Ustawodawca w ten sposób
ograniczył także zjawisko aneksowania umów zawieranych na czas
określonych. Zawarcie w trakcie umowy o pracę na czas określony
porozumienia przedłużającego czas jej trwania, traktowane będzie jako
zawarcie kolejnej umowy na czas określony i w konsekwencji – gdy będzie
to trzeci taki aneks – spowoduje przekształcenie się umowy terminowej
na czas nieokreślony.
Umowa o pracę daje szereg przywilejów, ale
także obowiązków pracownikowi i samemu pracodawcy. Warto wspomnieć
chociażby o zasiłkach, prawie do płatnego urlopu czy określonych
świadczeń socjalnych. Trzeba jednak pamiętać, że pracownika obowiązuje
szereg ograniczeń, które wynikają z charakteru umów o pracę, chociażby
czas pracy, obowiązek przestrzegania regulaminu pracy, konieczność
wykonywania poleceń pracodawcy. Warto pamiętać o tym, że rynek pracy
ciągle się zmienia, a co za tym idzie powstają nowe formy zatrudnienia
(współpracy), oczywiście na bazie podstawowych umów. Można chociażby
wspomnieć o nowej formie pracy jaką jest telepraca, czy praca na
wezwanie, w której pracodawca może wezwać pracownika w każdej chwili.
Jednak niezależnie od formy zatrudnienia, w każdej sytuacji należy
pamiętać o swoich prawach i obowiązkach wynikających z Kodeksu pracy.
Małgorzata Szulc |
|
|
| top oferty |
|
| kalendarz szkoleń |
| partnerzy |
|
| newsletter |
|
