|
|
Molestowanie seksualne jako przejaw dyskryminacji pracowników
O molestowaniu seksualnym w miejscu pracy do niedawna niemal się nie mówiło. Uważano, że problem molestowania seksualnego tak naprawdę nie istnieje, a tylko kilka procent pracowników przyznaje, że było molestowanych seksualnie w miejscu pracy, co potwierdzałoby tezę, że jest to problem o ograniczonym zasięgu. Może jednak problem molestowania nie istniał bo nie było odpowiednich przepisów, które bezpośrednio regulowałyby kwestię ochrony przed molestowaniem seksualnym w miejscu pracy.
Do niedawna w polskim ustawodawstwie brakowało jednolitej definicji molestowania seksualnego w miejscu pracy, co powodowało utrudnienie pomiaru tego zjawiska, jak również ochrona pracownika przed praktykami molestowania była ograniczona. Pracownik, który był ofiarą molestowania seksualnego mógł dochodzić swoich praw na drodze postępowania cywilnego, domagając się zaniechania działań naruszających jego dobra osobiste lub w takich przypadkach mogły mieć zastosowanie przepisy prawa karnego. Ponadto w zasadach ogólnych kodeksu pracy zawarty jest przepis zobowiązujący pracodawcę do poszanowania godności i dóbr osobistych pracownika.
O molestowaniu seksualnym w miejscu pracy mówi się jako o zachowaniu naruszającym godność kobiety i mężczyzny. I na tym gruncie zdefiniowano pojęcie molestowania seksualnego w nowelizacji kodeksu pracy. Molestowanie seksualne w miejscu pracy jest określone jako każde nieakceptowane zachowanie o charakterze seksualnym lub odnoszące się do płci pracownika, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności lub poniżenie albo upokorzenie pracownika. Elementy, na które składa się pojęcie molestowanie seksualne można wymienić następujące:
- zachowanie o podłożu seksualnym lub inne zachowanie ze względu na płeć, które narusza godność kobiety i mężczyzny w miejscu pracy,
- niezależnie od formy, jaką przybiera,
- zachowanie pracodawcy, przełożonego lub kolegi,
- zachowanie podjęte wbrew woli osoby molestowanej,
- wywołujące określone skutki w postaci decyzji dotyczącej samego zatrudnienia, uczestnictwa w szkoleniach, awansu, wynagrodzenia itp.
Elementy te odnoszą się w zasadzie wyłącznie do pracownika. Jednakże nie należy wykluczyć takich zachowań w stosunku do kandydata na pracownika lub osoby odbywającej praktykę czy szkolenie zawodowe na terenie zakładu pracy.
Zgodnie z przepisami kodeksu pracy celem lub skutkiem molestowania seksualnego jest naruszenie godności lub poniżanie albo upokarzanie pracownika. Można więc dojść do wniosku, że odpowiedzialnym za molestowanie w miejscu pracy jest sam pracodawca ponieważ na nim spoczywa obowiązek ochrony godności pracownika. Zobowiązuje go w związku z tym do podjęcia działań mających na celu zapobiegania molestowaniu w miejscu pracy.
Czym w praktyce jest zatem molestowanie seksualne? Na zachowanie to mogą się składać fizyczne, werbalne lub pozawerbalne elementy: natarczywe zaloty, pożądające spojrzenia i gesty, dotykanie, poklepywanie, przemoc seksualna, seksualne żarty, uwagi na temat wyglądu, ubioru, prośby o przysługi seksualne, sprośne aluzje, wywieszanie zdjęć pornograficznych itp. To czy określone zachowanie nazwiemy molestowaniem seksualnym, czy też nie zależy w dużym stopniu od naszej osobistej świadomości i wrażliwości na określone zachowania. Dlatego też prawo stoi na stanowisku, że decyzja o tym czy dane zachowanie jest molestowaniem seksualnym należy do osoby pokrzywdzonej. Aby można było mówić o molestowaniu seksualnym w sensie prawnym osoba molestowana musi jasno dać do zrozumienia, że nie akceptuje danego zachowania. Stwierdzenie, iż zachowanie jest nieakceptowane przez osobę molestowaną z pewnością nie będzie łatwe, bowiem brak reakcji może być wynikiem obawy przed negatywnymi konsekwencjami ze strony np. przełożonego. Ponadto jednostkowe zachowanie poza wyjątkowo ciężkimi przypadkami nie jest traktowane jako molestowanie seksualne, zachowanie to powinno mieć charakter ciągły. I jeszcze jedna uwaga. O molestowaniu w miejscu pracy mówimy nie tylko wtedy kiedy sprawcą jest nasz przełożony, ale również wówczas gdy jest to kolega z pracy.
Co zrobić, gdy spotkałaś się z molestowaniem seksualnym w swoim miejscu pracy? Osoba, wobec której pracodawca naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, w tym ofiara molestowania seksualnego, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Z odpowiedzialnością za molestowanie wiąże się przepis mający charakter ochronny w stosunku do pracownika. Pracownik taki nie może być z powodu molestowania zwolniony z pracy na podstawie wypowiedzenia lub rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym. Nadal obowiązuje zasada, przerzucenia ciężaru dowodu w sprawach o dyskryminację na pracodawcę.
W praktyce oznacza to, że osoba, która dopuściła się molestowania seksualnego w miejscu pracy, będzie musiała udowodnić, że do molestowania nie doszło.
Podstawowe znaczenie praktyczne ma potwierdzenie zasady, iż molestowanie seksualne jest uznawane za dyskryminację ze względu na płeć w miejscu pracy. Oznacza to, że wszelkie obowiązujące już środki prawne mające na celu zapobieganie i zwalczanie dyskryminacji muszą być stosowane. Za przejaw dyskryminacji ze względu na płeć przemawia kilka argumentów. Podstawowy z nich jest ten, że płeć jest decydującym czynnikiem wywołującym zachowania seksualne, w tym wywołujące molestowanie.
Celem wprowadzenia nowych regulacji jest zapewnienie nietykalności sfery seksualnej w miejscu pracy, a w przypadku, gdy doszło do jej naruszenia, łatwego dostępu do środków prawnych zmierzających do rozwiązania problemu i zapobieżenia ponownemu jego występowaniu. Walcząc o swoją godność osobistą, pomożemy wymusić na pracodawcy, wzorem innych krajów zachodnich, prowadzenie polityki przeciwdziałania molestowaniu seksualnemu w miejscu pracy. Należy pamiętać, że każdy pracownik ma prawo do pracy w warunkach wolnych od molestowania seksualnego, w warunkach poszanowania jego godności osobistej, a pracodawca ma obowiązek zapewnić nam takie warunki.
Małgorzata Szulc
|
|
| kalendarz szkoleń |
| szkolenia otwarte |
|
|
| szkolenia zamknięte |
|
|
| partnerzy |
|
| newsletter |
|
